Tenzin Gjaco

Tenzin Gjaco Dānzēng Jiācuò 丹增嘉措 Najczcigodniejszy, Doskonałej Chwały, Elokwentny, Inteligentny Dzierżawca Nauk, Ocean Mądrości
XIV Dalajlama
Okres panowania	od 1940; od 1950 pełna władza polityczna (od 1959 na uchodźstwie)
Poprzednik	Thubten Gjaco
Dane biograficzne
Urodzony	6 lipca 1935 w Takcer, Tybet
Ojciec	Czökjong Cering
Matka	Deczi Cering
Odznaczenia
Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Tenzin Gjaco, XIV Dalajlama (tyb. ལྷ་མོ་དོན་འགྲུབ་, wylie: bstan ’dzin rgya mtsho^[1]; ur. 6 lipca 1935) – duchowy i polityczny przywódca narodu tybetańskiego, laureat pokojowej nagrody Nobla (1989)^[2].

Spis treści 1 Życiorys 1.1 Narodziny i rozpoznanie 1.2 Działalność polityczna 1.3 Wizyty w Polsce 2 Dokonania 2.1 Publikacje 2.2 Filmy 2.3 Odznaczenia 2.4 Nagrody i wyróżnienia 2.5 Doktoraty honoris causa i inne honorowe stopnie naukowe 2.6 Funkcje honorowe 2.7 Honorowe obywatelstwa 3 Związki z chrześcijaństwem 4 Kontrowersje 5 Rodzina 6 Przypisy 7 Bibliografia 8 Zobacz też 9 Linki zewnętrzne

edytuj Życiorys

Urodził się w chłopskiej rodzinie, w miejscowości Takcer w północno-wschodnim Tybecie, niedaleko miasta Xining. W wieku dwóch lat chłopiec, którego świeckie imię brzmiało Lhamo Thondup, po długich i zgodnych z wielowiekową tybetańską tradycją poszukiwaniach kolejnych wcieleń dalajlamów został rozpoznany jako inkarnacja XIII Dalajlamy, Thuptena Gjaco. Wyświęcono go na mnicha i nadano imię duchowe: Dzietsyn Dziambel Ngałang Losang Jeszie Tenzin Gjaco – Najczcigodniejszy, Doskonałej Chwały, Elokwentny, Inteligentny Dzierżawca Nauk, Ocean Mądrości. Jednak tybetańscy buddyści zazwyczaj mówią o nim Yeshe Norbu – Klejnot spełniający życzenia lub Kundun – Obecność. Na Zachodzie, podobnie jak papież, jest tytułowany Jego Świątobliwość, używa się również skróconej formy imienia duchowego: Tenzin Gjaco.

edytuj Narodziny i rozpoznanie

Przyszedł na świat tuż przed świtem, 6 lipca 1935^[3] w wiosce Takcer w północno-wschodnim Tybecie jako dziewiąte dziecko ubogich rolników^[4]. Matka, Deczi Cering, powiła go w należącej do rodzinnego gospodarstwa oborze^[5]. Przy porodzie asystowała zaprzyjaźniona starsza kobieta wezwana przez Cering Dolmę, najstarszą córkę w rodzinie. Obecny był również ojciec dziecka, Czökjong Cering. Szyja noworodka była okręcona przez pępowinę, co znamionowało posiadanie wielu zasług z poprzednich wcieleń^[6]. Według zapisków prowadzonych przez przewodniczącego komisji poszukiwawczej, Keucanga Rinpocze (Keutsanga Rinpocze), niedługo po przyjściu na świat chłopca w najbliższej okolicy jego domu rodzinnego pojawiło się duże stado kruków, ptaków związanych z I, VII, VIII i XII Dalajlamą^[7].

edytuj Działalność polityczna

22 lutego 1950 roku został intronizowany jako XIV Dalajlama. Od tego momentu zgodnie z tybetańską tradycją jest przywódcą duchowym i politycznym Tybetu. Od czasu upadku powstania w 1959 przebywa na emigracji w Indiach, gdzie w Dharamsali kieruje emigracyjnym rządem swojego kraju, będącego obecnie częścią Chińskiej Republiki Ludowej.

edytuj Wizyty w Polsce

Dalajlama odwiedził Polskę cztery razy: w 1993^[8], 2000^[9] , w grudniu 2008^[10] (na zaproszenie Marszałka Senatu Bogdana Borusewicza), kiedy to uczestniczył w obchodach 25-lecia przyznania Lechowi Wałęsie Nagrody Nobla, a także w 2009^[11].

edytuj Dokonania

edytuj Publikacje

Publikacje książkowe Tenzina Gjaco^[12]:

• My Land and My People (1962)
• The Opening of the Wisdom Eye (1966)
• The Buddhism of Tibet and the Key to the Middle Way (1975)
• Universal Responsibility and the Good Heart (1977)
• Deity Yoga (wraz z Jeffreyem Hopkinsem, 1981)
• Four Essential Buddhist Commentaries (1982)
• Collected Statements, Interviews & Articles (1982)
• Advice from Buddha Shakyamuni (1982)
• Kindness, Clarity and Insight (1984)
• Opening the Mind and Generating a Good Heart (1985)
• Opening of the Eye of New Awareness (1985)
• Kalachakra Tantra - Rite of Initiation (wraz z Jeffreyem Hopkinsem, 1985)
• Tantra in Tibet (wraz z Jeffreyem Hopkinsem, książka zawiera również jedno z pism Tsongkhapy, 1987)
• The Union of Bliss & Emptiness (1988)
• Transcendent Wisdom (1988)
• The Dalai Lama at Harvard (1988)
• The Bodhgaya Interviews (1988)
• Ocean Of Wisdom (1989)
• Policy of Kindness (1990)
• The Nobel Peace Prize and the Dalai Lama (1990)
• My Tibet (wraz z Galenem Rowellem, 1990)
• The Global Community & the Need for Universal Responsibility (1990)
• Freedom in Exile (1990, 1991; wydanie polskie Wolność na wygnaniu. Autobiografia, 1993)
• Path to Bliss (1991)
• Mind Science - An East - West Dialogue (wraz z Herbertem Bensonem, Robertem A. Thurmanem, Howardem E. Gardnerem i Danielem Golemanem, 1991)
• Cultivating a Daily Meditation (1991)
• Gentle Bridges - Conversations with the Dalai Lama on the Sciences of the Mind (wraz z Jeremy Haywardem i Francisco Varelą, 1992)
• Worlds in Harmony (1992)
• Generous Wisdom - Commentaries on the Jatakamala (1993)
• Words of Truth (1993)
• A Flash of Lightning in the Dark of Night (1994)
• The World of Tibetan Buddhism (1995)
• The Way to Freedom (1995)
• The Spirit of Tibet: Universal Heritage - Selected Speeches and Writings (1995)
• The Power of Compassion (1995)
• The Path to Enlightenment (1995)
• His Holiness the Dalai Lama Speeches Statements Articles Interviews from 1987 to June 1995 (1995)
• Dimensions of Spirituality (1995)
• Dialogues on Universal Responsibility and Education (1995)
• Commentary on the Thirty Seven Practices of a Bodhisattva (1995)
• Awakening the Mind, Lightening the Heart (1995; wydanie polskie Przebudzanie umysłu, rozświetlanie serca, 1998)
• The Good Heart - A Buddhist Perspective on the Teachings of Jesus (1996)
• Beyond Dogma (1996)
• Buddha Nature (1997)
• Sleeping, Dreaming and Dying (1997)
• Love, Kindness and Universal Responsibility (1997)
• The Joy of Living and Dying in Peace (1997)
• The Heart of Compassion (1997)
• Healing Anger - The Power of Patience from a Buddhist Perspective (1997)
• The Gelug/Kagyu Tradition of Mahamudra (wraz z Alexandrem Berzinem, 1997)
• Spiritual Advice for buddhists and Christians (1998)
• The Political Philosophy of His Holiness the Dalai Lama - Selected Speeches and Writings (1998)
• The Path to Tranquillity - Daily Meditations (1998)
• The Four Noble Truths (1998)
• The Art of Happiness (wraz z Howardem C. Cutlerem, 1998; Sztuka szczęścia. Poradnik życia, 2000)
• The Power of Buddhism (wraz z Jean-Claude Carrière, 1999; wydanie polskie Siła buddyzmu. Jak lepiej żyć we współczesnym świecie, 2008)
• Imagine All the People - The Dalai Lama on Money, Politics and Life as it Coud Be (wraz z Fabien Ouaki, 1999)
• Introduction to Buddhism (1999)
• Training the Mind (1999)
• The Little Book of Buddhism (1999)
• The Heart of the Buddha's Path (1999)
• Consciousness at the Crossroads - Conversations with the Dalai Lama on Brain Science and Buddhism (rozmowa z uczestnikami konferencji Brain Science and Buddhism, 1999)
• Ancient Wisdom, Modern World - Ethics for a New Millennium (1999)
• Essential Teachings (1999)
• Buddha Heart, Buddha Mind - Living the Four Noble Truths (2000)
• Dalai Lama's Book of Wisdom (2000)
• The Little Book of Wisdom (2000)
• Transforming the Mind (2000)
• A Simple Path (2000)
• The Meaning of Life - Bhuddhist Perspectives on Cause and Effect (2000)
• The Transformed Mind - Reflections on Truth, Love and Happiness (2001)
• Stages of Meditation (2001)
• An Open Heart (2001)
• Pocket Dalai Lama (2002)
• Illuminating the Path to Enlightenment (2002)
• How to Practice (2002)
• Essence of the Heart Sutra (2002)
• Advice on Dying (2002)
• Healing Emotions - Conversation with the Dalai Lama on Emotions and Health (2003)
• Heart of Compassion (2003)
• 365 - Dalai Lama Daily Advice from the Heart (2003)
• Warm Heart Open Mind (2003)
• The Compassionate Life (2003)
• Destructive Emotions (wraz z Danielem Golemanem, 2004)
• Practicing Wisdom - The Perfection of Shantideva's Bodhisattva Way (2004)
• New Physics and Cosmology - Dialogues with the Dalai Lama (wraz z Arthurem Zajoncem i Zarą Houshmand, 2004)
• Dzogchen: Heart Essence of the Great Perfection (2004)
• The Wisdom of Forgiveness (wraz z Victorem Chanem, 2004; wydanie polskie Dalajlama nieznany. Niezwykła siła przebaczenia)
• Many Ways to Nirvana (2004)
• Path of Wisdom, Path of Peace - A Personal Conversation (wraz z Felizitas von Schönborn, 2005)
• Lighting the Path, Teachings on Wisdom and Compassion (2005)
• Art of Happiness at Work (wraz z Howardem C. Cutlerem, 2005)
• Widening the Circle of Love (2005)
• The Universe in a Single Atom - The Convergence of Science and Spirituality (2005)
• Yoga Tantra - Paths to Magical Seats (wraz z Jeffreyem Hopkinsem, 2005)
• Teachings on je Tsong Khapa's Three Pincipal Aspects of the Path (2006)
• Activating Bodhichitta and a Meditation on Compassion (2006)
• Mind in Comfort and Ease - The Vision of Enlightenment in the Great Perfection (2007)
• Dalai Lama at MIT (2008)
• In My Own Words - An Introduction to My Teachings and Philosophy (2008)
• Becoming Enlightened (2009)
• Emotional Awareness (wraz z Paulem Ekmanem, 2009)
• Art of Happiness in a Troubled World (wraz z Howardem C. Cutlerem, 2009)
• All You Ever Wanted to Know About Happiness, Life and Living (2009; wydanie polskie Rozmowy z Dalajlamą o życiu, szczęściu i przemijaniu, 2010)
• Leaders's Way - Business, Buddhism and Happiness in an Interconnected World (wraz z Laurensem van den Muyzenbergiem, 2009; wydanie polskie Droga przywódcy. Studium buddyzmu i jego znaczenia w dobie globalizacji, 2009)
• The Middle Way - Faith Grounded in Reason (2009)
• Toward a True Kinship of Faiths (2010)

edytuj Filmy

XIV Dalajlama wystąpił w licznych filmach dokumentalnych dotyczących Tybetu (między innymi When the Dragon Swallowed the Sun., Tibet: El techo del mundo, Ce qu'il reste de nous, Dalai Lama – filozof nadziei i ludzkiego współodczuwania). Ekranizacją życia XIV Dalajlamy, do momentu ucieczki do Indii jest film Martina Scorsese pt. Kundun - życie Dalaj Lamy. Dalajlama jest także kluczową postacią również opartego na faktach filmu Siedem lat w Tybecie.

edytuj Odznaczenia

• Order Uśmiechu (międzynarodowy)^[13]
• Order Ecce Homo^[14][15] – polskie odznaczenie kościelne przyznane w 2001 za nieustanne świadectwo prowadzenia walki o niepodległość Tybetu orężem dialogu, pozbawionym przemocy, w duchu tolerancji, za umiejętne łączenie trudnych i ciężkich spraw politycznych z łagodnością i lekkością uśmiechu, za delikatne i zarazem konkretne przypominanie prawa do samostanowienia Narodów^[16]
• Order Białego Lotosu (Kałmucja, Rosja, 10 grudnia 2006)^[17]
• Złoty Medal Kongresu (Stany Zjednoczone, 17 października 2007)^[18]

edytuj Nagrody i wyróżnienia

• The Ramon Magsaysay Award for Community Leadership (1959)
• The Admiral Richard E. Byrd Memorial Award (1959)^[19]
• The Lincoln Award (1960)^[19]
• Klucze do Los Angeles (1979)^[20]
• Klucze do San Francisco (1979)
• Medal Specjalny Azjatyckiej Buddyjskiej Rady Pokoju (1979)^[19]
• Nagroda im. dr. Leopolda Lucasa (1988)^[19]
• Le Prix de la Memorie (1989)^[19]
• Pokojowa Nagroda Nobla (1989)
• Nagroda Shiromani (1991)^[19]
• Nagroda Ziemi (1991)^[19]
• Wheel of Life Award (1991)^[19]
• Nagroda Syjonistycznej Organizacji Kobiet Hadassah za całokształt dokonań (1999)
• Człowiek Roku Chorwackiej Akademii Nauk (2002)^[21]
• Klucze do Nowego Jorku (2005)
• Miejsce na liście najbardziej wpływowych bohaterów i ikon wg Time (2004^[22], 2005^[23])
• Najbardziej wpływowy lider polityczny wg Time (2008)^[24]
• 46. miejsce w rankingu 50 najbardziej wpływowych ludzi świata, opublikowanym przez Newsweek (2008)^[25][26]
• Niemiecka Nagroda Mediów (2009)^[27][28]
• Nagroda Fundacji Jana Langosza^[29][30]
• Międzynarodowa Nagroda Wolności (2009)^[31]
• Fetzer Prize (z arcybiskupem Desmondem Tutu, 2009)^[32]
• 39. miejsce w rankingu najpotężniejszych ludzi świata, opublikowanym przez Forbes (2009)^[33]
• Medal Zasługi dla Demokracji (2010)^[34]
• International Freedom Conductor Award (2010)^[35]
• Nirmala Deshpande Memorial Award for Peace and Global Harmony (2010)^[36]
• Klucze do Mariboru (2010)^[37]

edytuj Doktoraty honoris causa i inne honorowe stopnie naukowe

Poniżej wymieniono niektóre uczelnie, które przyznały XIV Dalajlamie doktorat honorowy bądź inny honorowy stopień naukowy. O ile nie podano inaczej, są to doktoraty. W nawiasach podano datę przyznania wyróżnienia.

• Benares Hindu University (1957)^[38]
• Uniwersytet Paryski (1984)^[19]
• Uniwersytet Karnataka w Dharwad (1990)^[19]
• Uniwersytet Boloński (1990)^[19]
• Uniwersytet Andra w Visakapatnam (1992)
• Melbourne University (1992)
• Pontifica Universidade de Sao Paulo (1992)
• Berea College w Kentucky (1994)^[39]
• Columbia University w Nowym Jorku (1994)
• Uniwersytet Sun Jat-sena w Chungshanie (1997)
• Brandeis University w Bostonie (1998)
• Emory University w Atlancie (1998)
• Uniwersytet Komeńskiego w Bratysławie (2000)^[40]
• Mongolski Uniwersytet Państwowy (7 listopada 2002)^[41]
• University of Puerto Rico w San Juan (2004)^[42]
• Uniwersytet Iberoamerykański w Meksyku (2004)^[43]
• Uniwersytet w Tartu (2005)
• Uniwersytet Ben-Guriona w Beer Szewie
• Southern Cross University w Lismore
• Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (2008)^[44]
• Delhi University (2009)
• Uniwersytet w Marburgu (2009)^[45]
• Broward College w Davie (2010, bakalaureat honoris causa)^[46]
• University of Northern Iowa (2010)^[47]

edytuj Funkcje honorowe

• Honorowy przewodniczący Chińskiego Stowarzyszenia Buddyjskiego (1953 - 1959)^[48]
• Honorowy patron Departamentu Finansów Centralnego Rządu Tybetańskiego^[49]
• Patron Polskiej Unii Buddyjskiej (1997)^[50]
• Patron The Buddhist Book Project Poland (21 sierpnia 2001)^[51]
• Główny patron Tibetans for Vegetarian Society^[52]
• Honorowy członek Club of Budapest^[53]
• Członek komitetu patronackiego The Center for Compassion and Altruism Research and Education^[54]
• Honorowy członek International Committe for the Banner of Peace^[55]
• Honorowy przewodniczący Mind and Life Institute^[56]
• Honorowy członek The Dalai Lama Center for Ethics and Transformative Values^[57]
• Patron Buddhist Society of UK^[58]
• Honorowy patron Charytatywnej Aukcji Dzieł Sztuki Współczesnej i Aktualnej w Warszawie (2007)^[59]

edytuj Honorowe obywatelstwa

• Kanada (2006)^[60]
• Wenecja^[61]
• Rzym^[62]
• Wrocław (2008)^[63][64]
• Paryż (2008)^[65][66]
• Warszawa (2009)^[67][68]
• Memphis (2009)

edytuj Związki z chrześcijaństwem

XIV Dalajlama uważa Jezusa Chrystusa za bodhisattwę^[69]:

edytuj Kontrowersje

Rząd Chińskiej Republiki Ludowej oskarża "klikę dalajlamy" o działalność secesjonistyczną i nawoływanie do oderwania Tybetu od Chin^[70], a także o próby "szerzenia chaosu" w tym regionie m.in. poprzez sprowokowanie zamieszek w Tybecie w marcu 2008 roku^[71]. Krytykuje również deklaracje tybetańskiego lidera o wyznaczeniu swojego następcy za życia, nazywając je "gwałtem na tybetańskiej tradycji"^[72].

Australijski dziennik The Age oskarżył dalajlamę o pobieranie, a następnie sprzeniewierzanie gigantycznych sum pieniędzy od CIA, a także o korupcję i nepotyzm poprzez obsadzanie swojego rodzeństwa na wysokich stanowiskach w tybetańskim rządzie na uchodźstwie^[73]. W 1998 roku tybetański rząd na uchodźstwie przyznał, że w latach 60. otrzymał od CIA w sumie 1,7 mln $ przeznaczonych na szkolenie antychińskiej partyzantki, zdementował natomiast informacje o otrzymywaniu przez dalajlamę prywatnej pensji od amerykańskiego wywiadu^[74]. Zarzuty o komercyjne działania dalajlamy pojawiły się także w związku z jego wystąpieniem w reklamie firmy Apple Inc.^[75][76]. W czasie wizyty dalajlamy w Australii na początku czerwca 2008 roku na udział we wspólnej medytacji z przywódcą Tybetańczyków trzeba było wykupić bilety w cenie od 90 do 800$^[77].

Kontrowersje wywołały nawoływania dalajlamy do światowego pokoju, przy jednoczesnym wyrażaniu poparcia dla indyjskich prób nuklearnych^[76]. Przed zamachem terrorystycznym w tokijskim metrze w 1995 roku dalajlama wielokrotnie spotykał się z Shōkō Asaharą, przywódcą sekty Najwyższej Prawdy, który podarował mu kwotę 45 milionów rupii^[76].

Opinia dalajlamy potępiająca kult buddyjskiego bóstwa Dordże Szugden^[78] spowodowała gniewną reakcję części środowiska buddyjskiego. Członkowie organizacji Nowa Tradycja Kadampy, założonej przez mieszkającego w Wielkiej Brytanii tulku, oskarżają Tenzina Gjaco o ograniczanie wolności religijnej^[79]. 5 lutego 1997 w Dharamsali został zamordowany jeden z najbliższych współpracowników Dalajlamy, dyrektor utworzonego z jego inicjatywy Instytutu Dialektyki Buddyjskiej, Lobsang Gjaco^[80]. W czasie wizyty dalajlamy w Wielkiej Brytanii i Australii w czerwcu 2008 roku doszło do ulicznych demonstracji z udziałem mnichów i mniszek; demonstranci trzymali transparenty z hasłami "kłamca" i "hipokryta"^[77][81][82].

Dalajlamę krytykują także radykalni tybetańscy działacze emigracyjni. Zdaniem członków Kongresu Młodzieży Tybetańskiej jego polityka jest "zbyt pokojowa" i "nieskuteczna"^[83][84][85].

Kontrowersje wśród części tybetańskiej diaspory budzi sformułowana przez dalajlamę tzw. propozycja strasburska. Stanowi ona rozwinięcie Pięciopunktowego Planu Pokojowego, przedstawionego przed amerykańskim Kongresem w 1987. Zakłada utworzenie w Tybecie samorządnego i demokratycznego organizmu politycznego stowarzyszonego z ChRL, w którym inkarnacja dalajlamy nie zajmowałaby żadnego stanowiska. Krytycy tej koncepcji nazywają ją "zdradą sprawy Tybetu". Zauważają również, że została ona przedstawiona na arenie międzynarodowej bez przeprowadzenia odpowiednich konsultacji społecznych^[86].

Niewielka grupa konserwatywnych buddystów praktykujących w szkole Karma Kagyu podejrzewa dalajlamę o użycie czarnej magii przeciwko XVI Karmapie, który zmarł na raka w 1981^[87].

Kontrowersje budzi również rola XIV Dalajlamy w poszukiwaniach inkarnacji XVI Karmapy. W 2001 przedstawiciele 500 klasztorów i ośrodków medytacyjnych szkoły Karma Kagyu popierających pretendenta do tytułu Karmapy Taje Dordże wystosowali do dalajlamy list otwarty, w którym domagali się, aby ten "wycofał się z wewnętrznego konfliktu szkoły Karma Kagyu" i zaprzestał wspierania Ogjena Trinleja Dordże. Oskarżyli go również o "celowe popieranie niewłaściwych decyzji i działań skorumpowanych lamów Kagyu"^[88].

edytuj Rodzina

Drzewo genealogiczne^{[89][90][91][92]}:

Taszi Thondup

Lhamo Dolma

Czodong Phuncok

Dolma Co

Czökjong Cering ur. 1899 zm. 1947

Sonam Como (Deczi Cering) ur. 1900 zm. 12 I 1981

Cering Dolma  ur. 1920  zm. XI 1964		Thupten Dżigme Norbu (Takcer Rinpocze)  ur. 16 VIII 1922  zm. 5 IX 2008		Gjalo Thondup  ur. 1929		Lobsang Samten  ur. 1932  zm. 1985		Lhamo Thondup (Tenzin Gjaco, XIV Dalajlama)  ur. 6 VII 1935
Dziecyn Pema  ur. 7 VII 1940		Tenzin Czota		Tenzin Czögjal (Ngari Rinpocze)  ur. 1946

Przypisy

edytuj Bibliografia

edytuj Zobacz też

• Glosariusz buddyjski

edytuj Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Jego Świątobliwości XIV Dalajlamy Tybetu
• XIV Dalajlama na Filmweb
• Oficjalne konto XIV Dalajlamy na Twitterze
• Oficjalne konto XIV Dalajlamy na Facebooku
• Galeria fotografii XIV Dalajlamy

Poprzednik Thubten Gjaco

Dalajlama od 1940

Następca -

p • d • e Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla 1901: Dunant, Passy • 1902: Ducommun, Gobat • 1903: Cremer • 1904: IPM • 1905: Suttner • 1906: Roosevelt • 1907: Moneta, Renault • 1908: Arnoldson, Bajer • 1909: Beernaert, Estournelles de Constant • 1910: MSPB • 1911: Asser, Fried • 1912: Root • 1913: La Fontaine • 1917: Czerwony Krzyż • 1919: Wilson • 1920: Bourgeois • 1921: Branting, Lange • 1922: Nansen • 1925: Chamberlain, Dawes • 1926: Briand, Stresemann • 1927: Buisson, Quidde • 1929: Kellogg • 1930: Söderblom • 1931: Addams, Butler • 1933: Angell • 1934: Henderson • 1935: Ossietzky • 1936: Lamas • 1937: Cecil • 1938: Biuro Nansenowskie • 1944: Czerwony Krzyż • 1945: Hull • 1946: Balch, Mott • 1947: Kwakrzy • 1949: Boyd Orr • 1950: Bunche • 1951: Jouhaux • 1952: Schweitzer • 1953: Marshall • 1954: WKNZdsU • 1957: Pearson • 1958: Pire • 1959: Noel-Baker • 1960: Luthuli • 1961: Hammarskjöld • 1962: Pauling • 1963: Czerwony Krzyż • 1964: King • 1965: UNICEF • 1968: Cassin • 1969: MOP • 1970: Borlaug • 1971: Brandt • 1973: Kissinger, Lê • 1974: MacBride, Satō • 1975: Sacharow • 1976: Williams, Corrigan • 1977: AI • 1978: Sadat, Begin • 1979: Matka Teresa • 1980: Esquivel • 1981: WKNZdsU • 1982: Myrdal, García Robles • 1983: Wałęsa • 1984: Tutu • 1985: Lekarze Przeciw Wojnie Nuklearnej • 1986: Wiesel • 1987: Arias • 1988: Siły Pokojowe ONZ • 1989: Dalajlama • 1990: Gorbaczow • 1991: Suu Kyi • 1992: Menchú • 1993: Mandela, de Klerk • 1994: Arafat, Peres, Rabin • 1995: Pugwash, Rotblat • 1996: Belo, Ramos-Horta • 1997: ICBL, J. Williams • 1998: Hume, Trimble • 1999: Lekarze bez Granic • 2000: Kim • 2001: ONZ, Annan • 2002: Carter • 2003: Ebadi • 2004: Maathai • 2005: MAEA, ElBaradei • 2006: Grameen Bank, Yunus • 2007: MZdsZK, Gore • 2008: Ahtisaari • 2009: Obama